Najważniejsze wydarzenia tygodnia (8–14 listopada 2025)

Słowacja znosi świąteczny zakaz jazdy 17 listopada: Dzień Walki o Wolność (17.11) pozostaje na Słowacji świętem państwowym, ale od 2025 nie jest już dniem wolnym od pracy – tym samym odpadł całodzienny zakaz ruchu ciężarówek obowiązujący dotąd w to święto. Dzięki temu 17 listopada br. transport ciężarowy mógł odbywać się bez konieczności zezwoleń czy wyjątków.

Nowelizacja prawa drogowego na Słowacji: Rząd w Bratysławie przyjął zmiany w przepisach (wejdą w życie 1 maja 2026) zaostrzające kary dla kierowców (niższe progi przekroczeń prędkości, surowsze mandaty) oraz rozszerzające tzw. odpowiedzialność obiektywną – gminy będą mogły karać właścicieli pojazdów na podstawie odczytów z fotoradarów (bez możliwości unikania mandatu przez wskazanie innego kierującego). Pakiet obejmuje też skrócenie czasu obowiązywania zakazów ruchu ciężarówek w dni świąteczne i poszerzenie listy wyjątków (np. umożliwienie dojazdu do miejsca docelowego z ładunkiem just-in-time). Zmiany mają poprawić bezpieczeństwo (w 2024 r. na słowackich drogach doszło do ponad 11 tys. wypadków, 262 ofiary śmiertelne) i usprawnić przepływ towarów.

Włochy – zakaz wyprzedzania na autostradzie A1: Od 3 listopada wprowadzono pilotażowy zakaz wyprzedzania dla ciężarówek >12 ton na ~90-km odcinku autostrady A1 między Incisa-Reggello a Chiusi (kierunek Florencja–Rzym). To newralgiczny, górzysty fragment Autostrady Słońca o dużym natężeniu ruchu ciężarowego. Celem zakazu jest poprawa płynności i bezpieczeństwa – ograniczenie zatorów i kolizji spowodowanych wolnym wyprzedzaniem się ciężarówek na wzniesieniach. Odcinek jest monitorowany przez policję, a jeśli test przyniesie pozytywne efekty, podobne rozwiązanie może zostać rozszerzone na inne dwupasowe autostrady we Włoszech.

Austria – przywrócenie zakazu na B320 Ennstalstraße: 27 października ponownie zaczęły obowiązywać ograniczenia ruchu na drodze krajowej B320 (dolina rzeki Enns w Styrii). Zakaz dotyczy ciężarówek >7,5 t w godzinach 5:00–22:00 (z wyjątkiem transportów lokalnych oraz pojazdów mieszkańców regionu), a także nocny zakaz dla >3,5 t w godz. 22:00–5:00. Poprzedni zakaz z 2019 r. został unieważniony przez Trybunał Konstytucyjny w czerwcu br. z powodów proceduralnych, ale władze lokalne szybko wprowadziły poprawione przepisy i nowe oznakowanie. Ograniczenie ma chronić lokalne drogi przed tranzytem – ciężarówki powinny korzystać z autostrad A9/A10, zamiast skracać drogę przez dolinę Enns.

Białoruś wydłuża zakaz wjazdu ciężarówek z UE: Rząd w Mińsku opublikował 1 listopada rozporządzenie zakazujące przejazdu przez terytorium Białorusi dla wszystkich ciężarówek i ciągników siodłowych zarejestrowanych w krajach UE. Dodatkowo zakaz objął przyczepy i naczepy zarejestrowane w Polsce i Litwie – nawet ciągnięte przez ciągniki z państw trzecich. Oznacza to praktyczne zamknięcie białoruskich dróg dla polskich i litewskich przewoźników (wcześniej już mocno ograniczonych), z niewielkimi wyjątkami. Naruszenie przepisów traktowane jest jako przejazd bez zezwolenia i grozi zawróceniem pojazdu na granicę z Rosją lub do najbliższego terminala celnego. Nowe restrykcje obowiązują od chwili ogłoszenia i mają pozostać w mocy co najmniej do 31 grudnia 2027 roku. Decyzję uzasadniono względami „organizacyjnymi i fiskalnymi”, a sama Białoruś przyznaje, że liczba dni wolnych od pracy wpływa negatywnie na produktywność gospodarki.

Przygotowania do nowego myta w Holandii: Trwają prace wdrożeniowe przed planowanym wprowadzeniem 1 lipca 2026 r. systemu opłat drogowych od kilometrów dla ciężarówek w Niderlandach. Opłata ma objąć prawie wszystkie autostrady oraz wybrane drogi niższych kategorii i będzie zróżnicowana m.in. wg masy całkowitej i klasy emisji pojazdu – lżejsze i czyściejsze ciężarówki zapłacą mniej. W związku z tym Holandia zrezygnuje z systemu eurowiniety (winiety zostaną zastąpione opłatą km), a także zlikwiduje dotychczasowy podatek drogowy dla pojazdów >12 ton (cięższe ciężarówki będą objęte tylko mytem, z ulgą na dotychczasowy podatek). Do udziału w nowym systemie dopuszczono już kilku operatorów (Axxès, Telepass, Toll4Europe, TotalEnergies, a w listopadzie dołączył Tolltickets – spółka Kapsch) w ramach EETS. Dzięki temu przewoźnicy będą mogli korzystać z jednego urządzenia pokładowego i otrzymywać zbiorczą fakturę za przejazdy po różnych krajach. Sektor transportowy liczy, że konkurencja między dostawcami oraz wygody EETS (mniej urządzeń, jedna faktura) przełożą się na sprawne wdrożenie i optymalizację kosztów dla firm.

Problemy z systemem myta w Danii: Wprowadzony z początkiem 2025 r. duński system opłat kilometrowych (zastępujący eurowinietę) spotkał się z krytyką z powodu luk w egzekwowaniu opłat. Wyszło na jaw, że do sierpnia nie wystawiono ani jednego mandatu przewoźnikom z Hiszpanii i Węgier, mimo tysięcy naruszeń – brak kar wynika z niedostępności danych o właścicielach pojazdów w systemie EUCARIS (Hiszpania nie udostępnia danych, a Węgry zablokowały dostęp). Duńskie firmy transportowe mówią o chaosie i naruszeniu zasad konkurencji, a parlamentarzyści określili wdrożenie systemu jako „katastrofę organizacyjną” spowodowaną pośpiechem. Do końca września w Danii wystawiono ponad 45,6 tys. mandatów na kwotę ~29,5 mln € (w większości dla kierowców zagranicznych), lecz przewoźnicy z Hiszpanii, Węgier i Portugalii przejechali łącznie 8 mln km nie otrzymując ani jednej kary. Rząd Danii negocjuje z Węgrami przywrócenie dostępu do baz danych i zapowiada działania naprawcze, by wszyscy użytkownicy dróg byli traktowani jednakowo.

Ceny paliw w górę

Początek listopada przyniósł kolejną falę podwyżek na stacjach. W tygodniu 10–16 listopada ceny diesla w Polsce wzrosną do ok. 6,10–6,22 zł/l (z ~5,96 zł średnio w poprzednim tygodniu). Drożeć miały również benzyny (Pb95: ok. 5,91–6,02 zł). Głównym powodem jest odbicie cen ropy na rynkach światowych – baryłka Brent podrożała w połowie listopada do ok. 63,9 $. Umocnienie złotego względem dolara częściowo amortyzuje wzrost kosztów importu ropy, jednak na pylonach widoczny jest trend wzrostowy. Dla przewoźników oznacza to wyższe koszty paliwa w operacjach transportowych, choć perspektywę nieco łagodzi zapowiedź opóźnienia wprowadzenia unijnego systemu handlu emisjami ETS2 dla paliw (patrz niżej).

Opóźnienie opłat za emisje (ETS2)

Dobra wiadomość dla branży – Unia Europejska zdecydowała o odsunięciu w czasie startu nowego systemu opłat za emisje CO₂ dla transportu drogowego. Parlament Europejski poparł propozycję, by uruchomienie ETS2 (obejmującego paliwa transportowe i grzewcze) przesunąć o rok – z 2027 na 2028. Ma to dać państwom i przedsiębiorcom więcej czasu na przygotowania, tak aby zielona transformacja nie osłabiła konkurencyjności UE. W praktyce dla przewoźników oznacza to, że potencjalne podwyżki cen paliw z tytułu doliczenia kosztu emisji CO₂ (początkowo szacowanego na ok. 60 €/tonę CO₂) nastąpią później. Jednocześnie europosłowie zgodzili się, by do 2030 r. producenci ciężarówek nadal korzystali ze zwolnienia zeroemisyjnych pojazdów z myta – co stoi w sprzeczności z wcześniejszą dyrektywą Eurovignette (wg niej od 2026 r. pojazdy ZEV mają płacić min. 25% normalnej stawki myta). Obecnie wiele krajów zwalnia elektryczne i wodorowe ciężarówki z opłat (np. w Niemczech do końca 2025 są one całkowicie zwolnione z Maut), ale od 2026 polityka ulg będzie ujednolicana zgodnie z unijnymi przepisami.

Niedobór kierowców – narastający problem

Branża transportu drogowego zmaga się z chronicznym brakiem kadry. Według Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego (IRU) pod koniec 2023 r. w Europie brakowało ponad 230 tys. zawodowych kierowców ciężarówek (w Polsce ok. 29 tys.). Średni wiek kierowców rośnie, a młodych chętnych jest niewielu, co rodzi obawy o przyszłość. Prognozy są alarmujące – do 2028 roku deficyt kierowców w Europie może sięgnąć 745 tysięcy, jeśli nie zostaną podjęte zdecydowane działania (np. ułatwienia w szkoleniu i dostępie do zawodu, poprawa warunków pracy i płacy, zatrudnianie kierowców spoza UE). Już teraz firmy aktywnie rekrutują cudzoziemców (Ukraina, Azja, a nawet Afryka) i apelują o obniżenie wymogów wiekowych – niektóre kraje, jak Niemcy czy Polska, rozważają dopuszczenie 18-latków do prowadzenia ciężarówek w ruchu krajowym, aby odmłodzić kadrę. Mimo oferowanych wynagrodzeń rzędu 8–10 tys. zł netto w transporcie międzynarodowym, wakatów wciąż jest wiele, co wpływa na zdolność przewozową rynku i stawki frachtów.

Infrastruktura i utrudnienia drogowe

W mijającym tygodniu ogłoszono lub wprowadzono szereg istotnych ograniczeń i remontów na sieci drogowej Europy, ważnych z punktu widzenia przewoźników:

• Niemcy (Hamburg): Całkowite zamknięcie mostu Köhlbrandbrücke – jednego z kluczowych połączeń portu w Hamburgu – od piątku 14.11 (22:00) do poniedziałku 17.11 (5:00). Wyznaczono trasy objazdowe dla ciężarówek, m.in. przez most Kattwyk i lokalne drogi portowe. Autostrada A7 pozostała przejezdna, ale zamknięcie mostu mogło powodować drobne opóźnienia w dostępie do terminali portowych.
• Holandia (Rotterdam): Rozpoczął się miesiąc poważnych utrudnień na węźle Terbregseplein (skrzyżowanie autostrad A16 i A20). Od 7.11 do 7.12 zamknięto łącznicę z A20 (od strony Hoek van Holland) na A16 kierunek Dordrecht – przez 4 tygodnie ruch kierowany jest objazdem przez A4 (tunelem Benelux) i A15. Dodatkowo zaplanowano trzy weekendowe zamknięcia pozostałych łącznic (m.in. 21–22.11). Powodem są prace wzmacniające konstrukcje wiaduktów. Ruch tranzytowy musi liczyć się z dodatkowymi 10–30 min jazdy, a w szczytach nawet do godziny opóźnienia.
• Francja (A75): Prefekt departamentu Hérault wprowadził do odwołania zakaz ruchu ciężarówek przez tunel Pas de l’Escalette na autostradzie A75 (południe kraju). Powodem była awaria zasilania, która unieruchomiła system wentylacji i odprowadzania dymu w tunelu, co stwarza poważne zagrożenie pożarowe. Ciężarówki (oraz pojazdy ADR i autobusy) nie mogą korzystać z tunelu – wyznaczono obowiązkowe trasy objazdowe: jadąc na północ (kierunek Clermont-Ferrand) ciężarówki muszą zjechać z A75 na węźle 52 (Lodève), a jadąc na południe – już na węźle 42 (Sévérac-le-Château). Władze apelują, by kierowcy ściśle trzymali się wyznaczonych objazdów i nie próbowali korzystać z dróg lokalnych nieprzystosowanych do ciężkiego ruchu. Zakaz obowiązuje od 6.11 i potrwa aż do naprawy systemów tunelu.
• Hiszpania (Asturia, A-66): Trwają prace modernizacyjne w tunelach Ángel Uriel i El Padrún na autostradzie A-66 (pomiędzy Oviedo a Leónem). Instalowany jest nowy system wentylacji poprawiający bezpieczeństwo i jakość powietrza, finansowany z funduszy UE (7,26 mln €). Z tego powodu zarządca dróg zaplanował nocne zamknięcia poszczególnych nitek: 3–4 listopada zamknięto jezdnię w kierunku León (22:00–7:00), a 5–6 listopada jezdnię w kierunku Oviedo (22:00–7:00). Utrzymano przejazd drugą nitką (ruch kierowany wahadłowo) lub objazdy lokalne (N-630). Modernizacja ma dostosować tunele do najnowszych standardów bezpieczeństwa UE i zmniejszyć ryzyko poważnych incydentów.
• Włochy (Sant’Agnello, Kampania): Od 12 listopada zamknięto dla ciężarówek >3,5 t odcinek drogi Via Rota na granicy miejscowości Sant’Agnello k. Sorrento. Powodem są pilne prace remontowe nawierzchni zaplanowane na ok. 15 dni. Ciężarówki i autobusy muszą omijać ten fragment innymi trasami – brak lokalnego objazdu, więc ruch tranzytowy przekierowano na drogi poza obszarem robót. Zakaz nie dotyczy tylko pojazdów uprzywilejowanych. Lokalna policja przestrzega przed łamaniem zakazu – grożą za to mandaty zgodnie z włoskim kodeksem drogowym.

Nowe technologie i ekologia w transporcie

W minionym tygodniu pojawiły się także wieści świadczące o postępie technologicznym i proekologicznym kierunku zmian w branży:

Hyperloop – futurystyczny transport: Komisja Europejska przedstawiła 12 listopada raport oceniający stan prac nad technologią Hyperloop – ultraszybkiej kolei próżniowej. To na razie wizja przyszłości, ale UE analizuje możliwości wsparcia rozwoju tej innowacji. Choć hyperloop nie zastąpi ciężarówek, mógłby w dalekiej perspektywie odciążyć transport drogowy na najdłuższych dystansach, przybliżając cele dekarbonizacji.

Dekarbonizacja i cele klimatyczne: Unia potwierdziła ambicję redukcji emisji – europarlament przyjął stanowisko dot. nowelizacji prawa klimatycznego, w którym poparł 90% redukcję CO₂ do 2040 r. (względem 1990). Podkreślono jednak konieczność zachowania konkurencyjności – stąd m.in. wspomniane opóźnienie ETS2 i zgoda na większą elastyczność w osiąganiu celów (np. możliwość wykorzystania części kredytów węglowych spoza UE od 2036). Dla transportu drogowego oznacza to kontynuację presji na rozwój napędów nisko- i zeroemisyjnych przy jednoczesnym wsparciu sektora w transformacji.

Ciężarówki zeroemisyjne i opłaty: W ramach wdrażania pakietu Fit for 55 zmianie ulegają ulgi dla ekologicznych pojazdów. Ciężarówki elektryczne i wodorowe, dotąd zwolnione z myta w wielu krajach, od 2026 r. będą musiały płacić min. 25% stawki – koniec pełnej ulgi przewiduje zmieniona dyrektywa Eurovignette. Przykładowo Niemcy zwalniają e-ciężarówki z opłat tylko do końca 2025 r., potem zastosują 75% rabatu (czyli opłatę 25%) zgodnie z prawem UE. Ma to zapewnić udział użytkowników dróg bezemisyjnych w kosztach utrzymania infrastruktury, choć przewoźnicy argumentują, że zbyt wczesne zniesienie zwolnień może hamować inwestycje w drogie pojazdy elektryczne.

Inwestycje flotowe – nowoczesny tabor: Najwięksi europejscy przewoźnicy odnawiają floty, kładąc nacisk na efektywność i bezpieczeństwo. Litewska Girteka, jeden z liderów transportu w UE, podpisała w tym roku największy kontrakt na zakup ciężarówek – zamówiła 2000 nowych Volvo FH najnowszej generacji (z pakietem I-Save). Dzięki temu oczekuje się m.in. obniżenia zużycia paliwa i emisji CO₂ oraz poprawy komfortu i bezpieczeństwa pracy kierowców. To sygnał, że branża – mimo wyzwań – inwestuje w nowoczesne technologie (np. systemy wspomagania, aerodynamiczne kabiny, napędy alternatywne) przybliżające ją do celów zrównoważonego transportu.

Nadchodzące zakazy jazdy ciężarówek

Listopad i grudzień obfitują w święta, które wiążą się z ograniczeniami ruchu ciężarowego w Europie. Oto najważniejsze zbliżające się zakazy, o których powinni pamiętać przewoźnicy planując trasy:

8 grudnia (piątek, Święto Niepokalanego Poczęcia NMP): Austria – zakaz dla >7,5 t od 0:00 do 22:00; Włochy – zakaz dla >7,5 t od 9:00 do 22:00. Tego dnia ograniczenia nie obowiązują w Polsce ani większości krajów sąsiednich (to normalny dzień pracy).

24 grudnia (Wigilia Bożego Narodzenia, niedziela): poza standardowym niedzielnym zakazem w niektórych krajach, dodatkowe wcześniejsze ograniczenia wprowadzą m.in. Chorwacja (od 15:00), Czechy (od 13:00) oraz Francja (od 22:00). Luksemburg zablokuje wieczorem ruch ciężarówek tranzytowych w kierunku Francji (od 21:30) i Niemiec (od 23:30), by uniknąć zatorów tuż przed świętami.

25 grudnia (Boże Narodzenie, poniedziałek): niemal w całej Europie całodobowe zakazy. Przykładowo: Polska – 8:00–22:00 (pojazdy >12 t), Niemcy – 0:00–22:00, Francja – 0:00–24:00, Włochy – 9:00–22:00, Austria – 0:00–22:00, Węgry – 0:00–24:00. Podobne całodzienne ograniczenia dotyczą m.in. Czech, Słowacji, Słowenii, Chorwacji, Szwajcarii itp. – zgodnie z lokalnymi przepisami.

26 grudnia (drugi dzień świąt, wtorek): kontynuacja zakazów w wielu krajach (Polska 8:00–22:00, Niemcy 0:00–22:00, Włochy 9:00–22:00, itd.). W Luksemburgu 26.12 zakaz tranzytu na Niemcy potrwa do 21:45. Kraje bez tego święta (np. Francja) wracają już do normalnego ruchu we wtorek.

31 grudnia (Sylwester, niedziela): standardowe niedzielne zakazy plus lokalne ograniczenia sylwestrowe wieczorem – np. Francja od 22:00, Chorwacja od 15:00, Luksemburg (tranzyt na FR od 21:30).

1 stycznia 2026 (Nowy Rok, poniedziałek): ponownie ogólnoeuropejskie zakazy przez większą część dnia. Polska – 8:00–22:00, Niemcy – 0:00–22:00, Austria – 0:00–22:00, Włochy – 9:00–22:00, itd. Wyjątki tradycyjnie obejmują m.in. przewóz żywności szybko psującej się, żywych zwierząt, lekarstw, paliw, przesyłek pocztowych oraz pojazdy pomocy technicznej i służb ratunkowych.

Warto, aby firmy transportowe zawczasu uwzględniły te ograniczenia w planowaniu – grudzień to okres wzmożonych przewozów, a zakazy mogą wymagać odpowiedniej organizacji pracy kierowców (zaplanowanie pauz w dniach świątecznych) i ewentualnych przesunięć dostaw. Transportowcy powinni śledzić komunikaty służb drogowych w poszczególnych krajach oraz korzystać z kalendarzy zakazów, by uniknąć kosztownych przestojów i kar.